پیام خوزستان

آخرين مطالب

صدسالگی چاپ رباعیات خیام در برلین سیاسی

صدسالگی چاپ رباعیات خیام در برلین
  بزرگنمايي:

پیام خوزستان - ایسنا /چاپخانۀ کاویانی درست یک قرن پیش و در نوروز 1304، رباعیّات حکیم عمر خیّام را با مقدمه‌ای راجع به اشعار و شرح حال حکیم از فریدرخ روزن آلمانی در برلین به چاپ رساند.
در کانال تلگرامی‌ عمر خیام و رباعیات در مطلبی آمده است: «چاپخانۀ کاویانی درست یک قرن پیش و در نوروز 1304، رباعیّات حکیم عمر خیّام را با مقدمه‌ای راجع به اشعار و شرح حال حکیم از فریدرخ روزن آلمانی در برلین به چاپ رساند (1).
مطبعه (چاپخانه) کاویانی به رواج افکار جدید و تلاش برای ترویج توسعه براساس معیارهای جهان متجدد نامبردار است. این چاپخانه یکی از دستاوردهای فرهنگی کمیته ملیون ایرانی در برلین بود. اعضای این کمیته که شاید بتوان آن را از تاثیرگذارترین گروه‌های روشنفکری تاریخ معاصر ایران دانست در کوران جنگ جهانی اول به برلین رفتند تا با مددگرفتن از دولت ملی‌گرای آلمان به پایه‌گذاری تجدد ایرانگرایانه بپردازند. سیدحسن تقی‌زاده ریاست این کمیته را بر عهده داشت و تعداد زیادی از ایرانیان سراسر اروپا را به برلین دعوت کرد که علامه محمد قزوینی، سیدمحمدعلی جمالزاده، حسین کاظم‌زاده ایرانشهر، ابراهیم پورداود، رضا و محمدعلی تربیت از جمله شاخص‌ترین افرادی بودند که به این دعوت پاسخ مثبت دادند (2).
بازار


چاپ رباعیات خیام در چاپخانۀ کاویانی با رویکرد ملی‌گرایی کمیته ملیون ایرانی برلین هماهنگی داشت و یکی از نمودگارهای فضای فرهنگی ویژۀ آن دوران است. این چاپ از دیدگاه خیام‌پژوهی هم اهمیت بسیاری دارد. دستنویس رباعیّات خیّام متعلّق به یک بانوی آلمانی به نام کاترین فن‌اهایم که اساس چاپ فریدرخ روزن قرار گرفت به خط نستعلیق است و تاریخ آن در ترقیمۀ نسخه به عدد، 721ق قید شده است و 330 رباعی دارد. خود روزن احتمال داده نسخه از روی متنی که در سال 721 کتابت شده، نقل یافته باشد. کریستن‌سن نسخه را مربوط به حدود 900 هجری دانسته و آربری گفته است که پس از انتشار این نسخه، بلافاصله در قدمت آن تردید پیدا شد و شک نیست که از قرن دهم و حتی یازدهم هجری است (3).
فریدرخ روزن در مقدمۀ خود نظریۀ «رباعیّات کلیدی» را که ظاهراً ریشه در گزینش کریستن‌سن از رباعیّات دارای تخلص خیّام و دو رباعی مرصاد العباد داشته است، یک گام به پیش برد و با توجه به دیدگاه کریستن‌سن، شش رباعی تخلّص‌دار، 23 رباعی متون کهن و پنج قطعه شعر عربی منسوب به خیّام را به عنوان سروده‌های اصیل و کلیدی خیّام معرفی کرد (3). گرچه روزن، اشعار کلیدی را ملاک انتخاب ثانویه رباعیات در چاپ خود قرار نداد و اهتمام او بر چاپ دستنویس مورّخ 721 ق بود لیکن در پیشبرد این تحقیقات موثر بود.
وی همچنین به تتبع ژوکوفسکی در مورد «رباعیات سرگردان» یا به عبارت دیگر «رباعیات چرخنده» هم تحقیقاتی انجام داد و اذعان داشت که طریق ژوکوفسکی اگرچه کمک زیادی برای پیش بردن این مقصود نموده، ولی اعتماد را نشاید و آن را نمی‌توان اساس تحقیقات رباعیّات خیّام قرار داد.
روزن برای نخستین بار در این چاپ از رباعیات اعلام کرد که یک رباعی خیام در تاریخ جهانگشای جوینی نقل شده است. سیدعلی میرافضلی به اهمیت استشهاد به این رباعی خیام در اشتهار و اهمیت کتاب تاریخ جهانگشای جوینی اشاره می‌کند و تأکید دارد که «از 1304 که فریدرخ روزن آلمانی، به رباعی خیّام در این کتاب توجه کرد، تا امروز، این اثر همواره به عنوان یکی از منابع مهم رباعیّات خیّام شمرده می‌شود.»(3)
چندین نسخه از چاپ مطبعۀ کاویانی در کتابخانه‌های کشور از جمله مجلس و دانشگاه تهران وجود دارند. نسخه رقومی این چاپ هم از طریق این کتابخانه‌ها در دسترس قرار گرفته است که متاسفانه اغلب به نحو مطلوب اسکن نشده و دارای افتادگی هستند. چند نمونه از تصاویر و فایل این چاپ در ادامه برای مراجعۀ مستقیم پژوهشگران آورده شده است.
منابع:
1- رباعیّات حکیم عمر خیّام، با مقدمه راجع به اشعار و شرح حال حکیم، فریدرخ روزن، برلین، چاپخانه کاویانی، نوروز 1304
2- چاپخانه کاویانی، راضیه محب، کتاب ماه تاریخ و جغرافیا، مرداد 1389 شماره 147
3- رباعیات خیام و خیامانه‌های پارسی، سید علی میرافضلی، انتشارات سخن، چاپ اول، 1399»


پیام خوزستان


پیام خوزستان


پیام خوزستان


لینک کوتاه:
https://www.payamekhuzestan.ir/Fa/News/1070436/

نظرات شما

ارسال دیدگاه

Protected by FormShield
مخاطبان عزیز به اطلاع می رساند: از این پس با های لایت کردن هر واژه ای در متن خبر می توانید از امکان جستجوی آن عبارت یا واژه در ویکی پدیا و نیز آرشیو این پایگاه بهره مند شوید. این امکان برای اولین بار در پایگاه های خبری - تحلیلی گروه رسانه ای آریا برای مخاطبان عزیز ارائه می شود. امیدواریم این تحول نو در جهت دانش افزایی خوانندگان مفید باشد.

ساير مطالب

«زن گفت، مرد گفت»؛ نگاهی به روابط آدم‌های زیر یک سقف

عراقچی: پنجره دیپلماسی همیشه باز است اما تحت فشار و تهدید وارد مذاکره مستقیم با آمریکا نخواهیم شد

بخش دوم قانون بودجه 1404 به سازمان برنامه ابلاغ شد

پزشکیان در گفت‌وگوی تلفنی با نخست‌ وزیر عراق: ایران مصمم است همه توافقات خود با عراق را عملیاتی کند

خنثی‌شدن تفرقه‌افکنی میان دو ملت ایران و عراق

حزب‌الله به‌شدت صبر و درنگ پیشه کرده؛ اما صبر هم حدی دارد

به حمایت از مقاومت ادامه می‌دهیم

حزب الله در واکنش به حمله به ضاحیه: صبر ما هم حدی دارد

روبیو عنوان کرد آزادی همه آمریکایی‌ها از افغانستان اولویت ما است

عراقچی: به حمایت از مقاومت ادامه می‌دهیم

زارعی: وضعیت غزه بازی دو سر باخت برای نتانیاهو است

استقلال خوزستان، گربه سیاه سرخابی‌ها؛ شکست استقلال و پرسپولیس!

ریما رامین فر: زندگی با امیر جعفری هیجان انگیزه

بخش کوتاهی از برنامه باضیا با حضور میر طاهر مظلومی

ماجرای جالب ترک سیگار شجاعی‌مهر از زبان خودش

موشک «نیو گلن» در اواخر بهار برای دومین بار پرتاب می‌شود

28 ماهواره «استارلینک» راهی مدار زمین شدند

صعود 68 پله‌ای هدایی در رنکینگ جهانی

پینگ پنگ بازان کره ای، حریف ملی پوشان ایران در فیدر اسلوونی

دروازه بان سابق فوتبال ایران درگذشت

بخشی از کتاب/ زمین انسان ها

چین: پرونده هسته‌ای ایران در مرحله‌ای حساس قرار دارد

تبریک تلفنی عید فطر و نوروز بین پزشکیان و رحمان

عارف: دولت به استانداران نوار مرزی و ساحلی کشور اختیارات ویژه‌ای می‌دهد

ادعای خبرگزاری جمهوری آذربایجان: پزشکیان به‌زودی عازم جمهوری آذربایجان می‌شود

شکستن مقاومت‌ها؛ آیا EOS جرقه یک رالی پرقدرت را زده است؟

از دیدن این فیلم پشیمان نمی‌شوید

حمید لولایی: 13 بچه بودیم؛ مادر من هر سال بچه می‌آورد

الیور استون در ماجرای یک ترور شهادت می دهد

صحبت های جالب و تامل برانگیز حمید لولایی در برنامه 1001

سالی که پشت سر گذاشتیم برای زیست‌شناسان چه آورده‌ای داشت؟

نجات مرد 5٠ ساله از حریق منزل مسکونی در شهرستان شوش

تردد بیش از 21 میلیون خودرو در محور‌های خوزستان

سایه غول فوتبال ترکیه روی ستاره پرسپولیس افتاد

دعوت از 29 دانشجو به دومین اردوی انتخابی تیم ملی تکواندو

نتیجه اعتماد به کشتی‌گیران جوان؛ قهرمانی در آسیا

قطع 12 ساعته آب در انتظار مشترکان بدمصرف آب تهران

نقش RHU پالایشگاه اصفهان برای جلوگیری از واردات سوخت

نیکلسون، خاور شناسی که هرگز به شرق سفر نکرد

شبکه اسرائیلی: 3 کشور عربی به ایران قول داده‌اند که آمریکا از پایگاه‌های هوایی آن‌ها برای حمله به ایران استفاده نکند

رفع مشکل توزیع برق حوزه منگشت برای 25 سال آینده

اجرای بیش از 4 هزار برنامه قرآنی در ماه رمضان توسط رده‌های بسیج سپاه بقیه الله (عج) شیراز

رسم جالب عید فطر در روستای مغیطیه آبادان |‌ ویدئو

سد دز میزبان مهمانان نوروزی

جشنواره مقاومت پیوند انقلاب و هنر در برابر استکبار است

روبیو: آزادی همه آمریکایی‌ها از افغانستان اولویت ما است

جمهوری اسلامی، نماد عزت ملت ایران و الگویی برای آزادی‌خواهان جهان است

شهروندان دزفولی از قرارگرفتن در معرض نور خورشید خودداری کنند

وزیر امور خارجه ایران: دشمنان از تهدید ایران پشیمان خواهند شد

موسیقی اختصاصی جناب خان برای حمید لولایی در برنامه1001